Dar dla Muzeum Narodowego w Szczecinie

Muzeum Narodowe w Szczecinie wzbogaciło się o cenny dar – oprawioną w złoto gemmę z profilowym wizerunkiem króla Stanisława Augusta. Obiekt ten przekazała do Muzeum pani Marion George z Berlina. Jest to pamiątka znajdująca się od ponad 200 lat w posiadaniu jej rodziny – podarunek od ostatniego polskiego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Ze względu na historię związaną z gemmą pani George uznała, że obiekt powinien trafić do polskich zbiorów muzealnych.

 

GEMMĘ MOŻNA OGLĄDAĆ W PRZESTRZENI WYSTAWY "STARE SREBRA" W MUZEUM NARODOWYM W SZCZECINIE – MUZEUM TRADYCJI REGIONALNYCH PRZY UL. STAROMŁYŃSKIEJ 27. 

Muzeum Narodowe w Szczecinie wzbogaciło się o cenny dar – oprawioną w złoto gemmę z profilowym wizerunkiem króla Stanisława Augusta. Obiekt ten przekazała do Muzeum pani Marion George z Berlina. Jest to pamiątka znajdująca się od ponad 200 lat w posiadaniu jej rodziny – podarunek od ostatniego polskiego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Ze względu na historię związaną z gemmą pani George uznała, że obiekt powinien trafić do polskich zbiorów muzealnych.

Gemma to niewielki owalny kamień lub – tak jak w tym wypadku – jego imitacja z pasty szklanej, zdobiona miniaturowym reliefem. Wizerunek Stanisława Augusta wykonany został w reliefie wgłębnym (ten typ gemmy to tzw. intaglio). Głowa króla ukazana jest z profilu. Portret nawiązuje stylistyką do przedstawień władców na hellenistycznych gemmach. Półdługie włosy podtrzymywane metalową przepaską (stanowiącą odwołanie do antycznych diademów królewskich), ułożone po bokach w pukle, z tyłu swobodnie spływają falującymi pasmami. Na diademie umieszczono inskrypcję: STANISLAUS AUG. REX POL. Poniżej wizerunku króla znajduje się sygnatura z nazwiskiem autora, miejscem wykonania i datą: JEUFFROY / A VARSOVIE / 179[2]. 

Autorem dzieła jest Romain Vincent Jeuffroy (1749–1826), wybitny francuski gliptyk i medalier, który od 1791 roku był nadwornym artystą Stanisława Augusta, a w późniejszych latach (po powrocie do Francji) pracował dla Napoleona Bonaparte. Wiadomo ze źródeł archiwalnych, że w dniu 60. urodzin króla, 17 stycznia 1792 roku, artysta ten otrzymał wynagrodzenie w wysokości 100 dukatów za wykonanie portretu władcy. Historyk sztuki Anna Saratowicz-Dudyńska przypuszcza, że rachunek ten dotyczy wizerunku wyrytego w owalnym karneolu, który, wprawiony w pierścień, znajduje się w zbiorach Zamku Królewskiego w Warszawie. Nasz obiekt stanowi dokładne powtórzenie tego przedstawienia, choć w mniej kosztownym materiale. 

Gemmy z wizerunkiem króla wykonywane ze szlachetnych kamieni, najczęściej w biżuteryjnych oprawach należały do wysoko cenionych podarunków królewskich. Poza Jeuffroyem tworzył je dla Stanisława Augusta również inny znakomity gliptyk Jan Regulski. Obaj artyści wykonywali także tańsze wersje gemm, wyciskane lub ryte w pastach szklanych imitujących kamienie. Obiekt przekazany do zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie należy do tego typu skromniejszych klejnotów, ma jednak duże znaczenie jako osobisty dar króla.

Oprac. Monika Frankowska-Makała

 

 

DPS 7401a m 2