Kultury pozaeuropejskie - Muzeum Narodowe w Szczecinie

Początki zbiorów pozaeuropejskich Muzeum Narodowego w Szczecinie sięgają okresu tuż po wojnie, kiedy udało się zabezpieczyć niecałe tysiąc sztuk obiektów etnograficznych pochodzących z krajów pozaeuropejskich, pozostałych po zbiorach dwóch przedwojennych muzeów szczecińskich. Były to przede wszystkim eksponaty pozyskane na terenach dawnych niemieckich kolonii w Afryce i na wyspach Pacyfiku. Większość z nich (718 sztuk) trafiła w 1951 roku do Muzeum Kultur i Sztuki Ludowej w Młocinach koło Warszawy (dzisiejsze Państwowe Muzeum Etnograficzne). W Szczecinie zostały pojedyncze okazy, które znalazły się pod opieką Działu Morskiego ówczesnego Muzeum Pomorza Zachodniego.

Na początku lat 60., gdy Polska Żegluga Morska uruchomiła nowe połączenia z Afryką, zaczęto gromadzić zbiory afrykańskie i nawiązywać kontakty naukowe. Działania te zaowocowały badaniami archeologicznymi prowadzonymi przez muzeum na terenie Republiki Gwinei. Efektem tych wyjazdów i nawiązanych w Afryce kontaktów (m.in. z przedstawicielami linii żeglugowych) jest tysiąc eksponatów muzealnych, które trafiły do Szczecina do połowy lat 70. XX wieku.

Bardzo istotny dla historii gromadzenia zbiorów pozaeuropejskich był przełom lat 70. i 80. W 1976 roku wyruszyła ze Szczecina pierwsza etnologiczna wyprawa do Afryki, której jednym z celów było gromadzenie eksponatów do muzeum w Szczecinie i nad którą muzeum sprawowało merytoryczną opiekę. W 1978 roku pozyskano duży zbiór z Peru, a na początku lat 80. dość szybko zaczęły napływać następne eksponaty – rezultat kolejnych wypraw muzealnych oraz efekt współpracy z licznymi placówkami naukowymi oraz etnologami pracującymi w terenie. Zbiory pozaeuropejskie zaczęły się gwałtowanie powiększać i w 1983 roku powstał Dział Kultur Pozaeuropejskich.

Dziś pozaeuropejskie zbiory Muzeum Narodowego w Szczecinie liczą ponad 36 tysięcy eksponatów, z czego około 25 tysięcy to zabytki archeologiczne z epoki kamienia w Afryce. Kolekcja etnograficzna, licząca ponad 11 tysięcy obiektów, reprezentowana przez eksponaty pochodzące z całego świata, należy do jednej z największych w Polsce. Wyróżnia się tym, że w całości została zgromadzona po roku 1945, w dużym stopniu w wyniku własnych badań prowadzonych w Afryce oraz licznych wypraw do innych części świata. W jej skład wchodzą duże zbiory monograficzne ukazujące kulturę wielu grup, m.in. Dogon (Mali), Somba (Benin), Lobi (Burkina Faso), Malinke (Gwinea), Kirdi (Kamerun) Ye’kuana (Wenezuela), Panare (Wenezuela), Quechua (Peru).