780. rocznica nadania Szczecinowi praw miejskich

3 kwietnia 2023 wypada 780. rocznica nadania Szczecinowi praw miejskich. Z tej okazji prezentujemy wyjątkowy zabytek z kolekcji Muzeum Narodowego w Szczecinie.

To tłok pieczęci głównej lokowanego wówczas na prawie magdeburskim miasta. Na pieczęci widnieje napis: SIGILLVM. BRYGENCEVM. DE. STETTIN

Szczecin należał do miast pomorskich, które najwcześniej otrzymały prawa miejskie i związane z tym przywileje. Przyjmuje się, że stało się to w 1243 roku, za panowania Barnima I (ok. 1210–1278). Od tej chwili miasto stało się podmiotem prawnym. Organ samorządowy, czyli rada miejska mogła w imieniu całej społeczności zawierać umowy i wystawiać dokumenty.

Autentyczność tych aktów potwierdzano stosowną pieczęcią. Najwyższą rangę miała tzw. pieczęć główna, towarzysząca najważniejszym dokumentom, która powstała prawdopodobnie wraz z lokacją miasta. Jej tłok zachował się do dzisiaj.

Przedstawia siedzącego na stolcu władcę z mieczem i berłem liliowatym w dłoniach, mającego po bokach tarcze herbowe z wyobrażeniem wspiętego gryfa. Jest to aluzja do osoby księcia Barnima. Wizerunek władcy otacza konstrukcja symbolizująca miasto z murami obronnymi oraz wieżami miejskich budowli. Intrygujące są zwłaszcza dachy w kształcie kopuł, obce średniowiecznej europejskiej architekturze. Budowle z takimi dachami mogą być natomiast odwołaniem do tradycji bizantyjskiej i bliskowschodniej i przedstawiać budynki świątynne. Kopulasta budowla z wieńcem kolumn była również symbolem Świątyni Salomona w Jerozolimie, głównego kościoła zakonu templariuszy. Umieszczano ją często jako główny motyw na pieczęciach wielkich mistrzów tego zakonu. Być może na pieczęci miejskiej Szczecina, podobnie jak na pieczęci osobistej Barnima I, pojawiły się echa sympatii władcy do zakonu templariuszy, któremu książę sprzyjał, nadając dochodowe dobra. Tłok pieczęci, który pierwotnie miał przylutowane ucho z otworem na przewleczenie sznura, wykonano niezwykle starannie w ciemnym brązie.

Mieszko Pawłowski

 

mns sf 2 dscf0809 ppp

 

 

WIRTUALNE STETINIANA:
E-zbiory MNS 
Projekt w wmuzeach 
 
Widoki Szczecina w grafice i rysunku 
Szczecin na dawnej fotografii   
Archeologia szczecińskiego Podzamcza   
Archeologia Zamku Książąt Pomorskich